{
 "id": "g3-modelos-ia",
 "lens": "gigantes",
 "theme": "ia-digital",
 "title": {
  "es": "Los modelos de IA que marcan el ritmo se hacen en EE. UU. y China",
  "en": "The AI models that set the pace are built in the US and China"
 },
 "subtitle": {
  "es": "Modelos de IA destacados publicados cada año, según el país de las organizaciones que los desarrollan",
  "en": "Notable AI models released each year, by country of the developing organisations"
 },
 "unit": {
  "es": "modelos",
  "en": "models"
 },
 "source": {
  "name": "Epoch AI, Data on AI Models",
  "dataset": "notable_ai_models.csv",
  "url": "https://epoch.ai/data/ai-models",
  "license": "CC BY 4.0"
 },
 "notes": {
  "es": [
   "'Destacado' sigue los criterios de Epoch: estado del arte, muchas citas, más de un millón de usuarios, relevancia histórica o coste de entrenamiento superior a un millón de dólares.",
   "Regla 'participa': el modelo cuenta para un bloque si al menos una organización es de ese bloque. Regla 'solo': únicamente modelos desarrollados dentro de un solo bloque.",
   "China incluye Hong Kong. El Reino Unido se muestra aparte porque no es de la UE.",
   "El año 2026 está incompleto (datos hasta la fecha de descarga): no se dibuja en el gráfico, pero sí está en la tabla y en la descarga."
  ],
  "en": [
   "'Notable' follows Epoch's criteria: state of the art, highly cited, over a million users, historical significance or training cost above one million dollars.",
   "'participa' rule: a model counts for a bloc if at least one organisation is from that bloc. 'solo' rule: only models developed within a single bloc.",
   "China includes Hong Kong. The United Kingdom is shown separately as it is not in the EU.",
   "2026 is incomplete (data up to download date): it is not drawn in the chart, but it is in the table and the download."
  ]
 },
 "retrieved": "2026-09-24",
 "geos": {
  "CHN": {
   "es": "China",
   "en": "China",
   "eu": false,
   "aggregate": false
  },
  "EU27": {
   "es": "Unión Europea",
   "en": "European Union",
   "eu": true,
   "aggregate": true
  },
  "GBR": {
   "es": "Reino Unido",
   "en": "United Kingdom",
   "eu": false,
   "aggregate": false
  },
  "USA": {
   "es": "Estados Unidos",
   "en": "United States",
   "eu": false,
   "aggregate": false
  }
 },
 "dimensions": {
  "rule": {
   "participa": {
    "es": "Con participación del bloque",
    "en": "With bloc participation"
   },
   "solo": {
    "es": "Solo del bloque",
    "en": "Bloc only"
   }
  }
 },
 "highlight": [
  "USA",
  "CHN",
  "EU27"
 ],
 "partial_year": "2026",
 "rows": [
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2015",
   "rule": "participa",
   "value": 19
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2015",
   "rule": "solo",
   "value": 16
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2016",
   "rule": "participa",
   "value": 36
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2016",
   "rule": "solo",
   "value": 29
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2017",
   "rule": "participa",
   "value": 29
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2017",
   "rule": "solo",
   "value": 20
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2018",
   "rule": "participa",
   "value": 27
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2018",
   "rule": "solo",
   "value": 22
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2019",
   "rule": "participa",
   "value": 56
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2019",
   "rule": "solo",
   "value": 43
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2020",
   "rule": "participa",
   "value": 37
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2020",
   "rule": "solo",
   "value": 29
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2021",
   "rule": "participa",
   "value": 54
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2021",
   "rule": "solo",
   "value": 34
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2022",
   "rule": "participa",
   "value": 68
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2022",
   "rule": "solo",
   "value": 57
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2023",
   "rule": "participa",
   "value": 86
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2023",
   "rule": "solo",
   "value": 72
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2024",
   "rule": "participa",
   "value": 57
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2024",
   "rule": "solo",
   "value": 53
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2025",
   "rule": "participa",
   "value": 64
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2025",
   "rule": "solo",
   "value": 61
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2026",
   "rule": "participa",
   "value": 43
  },
  {
   "geo": "USA",
   "time": "2026",
   "rule": "solo",
   "value": 43
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2015",
   "rule": "participa",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2015",
   "rule": "solo",
   "value": 2
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2016",
   "rule": "participa",
   "value": 7
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2016",
   "rule": "solo",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2017",
   "rule": "participa",
   "value": 11
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2017",
   "rule": "solo",
   "value": 6
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2018",
   "rule": "participa",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2018",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2019",
   "rule": "participa",
   "value": 6
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2019",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2020",
   "rule": "participa",
   "value": 8
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2020",
   "rule": "solo",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2021",
   "rule": "participa",
   "value": 21
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2021",
   "rule": "solo",
   "value": 16
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2022",
   "rule": "participa",
   "value": 12
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2022",
   "rule": "solo",
   "value": 8
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2023",
   "rule": "participa",
   "value": 24
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2023",
   "rule": "solo",
   "value": 21
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2024",
   "rule": "participa",
   "value": 32
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2024",
   "rule": "solo",
   "value": 30
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2025",
   "rule": "participa",
   "value": 35
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2025",
   "rule": "solo",
   "value": 33
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2026",
   "rule": "participa",
   "value": 29
  },
  {
   "geo": "CHN",
   "time": "2026",
   "rule": "solo",
   "value": 29
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2015",
   "rule": "participa",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2015",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2016",
   "rule": "participa",
   "value": 7
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2016",
   "rule": "solo",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2017",
   "rule": "participa",
   "value": 8
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2017",
   "rule": "solo",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2018",
   "rule": "participa",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2018",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2019",
   "rule": "participa",
   "value": 9
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2019",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2020",
   "rule": "participa",
   "value": 8
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2020",
   "rule": "solo",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2021",
   "rule": "participa",
   "value": 17
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2021",
   "rule": "solo",
   "value": 2
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2022",
   "rule": "participa",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2022",
   "rule": "solo",
   "value": 0
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2023",
   "rule": "participa",
   "value": 12
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2023",
   "rule": "solo",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2024",
   "rule": "participa",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2024",
   "rule": "solo",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2025",
   "rule": "participa",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2025",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2026",
   "rule": "participa",
   "value": 0
  },
  {
   "geo": "EU27",
   "time": "2026",
   "rule": "solo",
   "value": 0
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2015",
   "rule": "participa",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2015",
   "rule": "solo",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2016",
   "rule": "participa",
   "value": 6
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2016",
   "rule": "solo",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2017",
   "rule": "participa",
   "value": 12
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2017",
   "rule": "solo",
   "value": 10
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2018",
   "rule": "participa",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2018",
   "rule": "solo",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2019",
   "rule": "participa",
   "value": 10
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2019",
   "rule": "solo",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2020",
   "rule": "participa",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2020",
   "rule": "solo",
   "value": 4
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2021",
   "rule": "participa",
   "value": 8
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2021",
   "rule": "solo",
   "value": 5
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2022",
   "rule": "participa",
   "value": 13
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2022",
   "rule": "solo",
   "value": 10
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2023",
   "rule": "participa",
   "value": 6
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2023",
   "rule": "solo",
   "value": 2
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2024",
   "rule": "participa",
   "value": 3
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2024",
   "rule": "solo",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2025",
   "rule": "participa",
   "value": 1
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2025",
   "rule": "solo",
   "value": 0
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2026",
   "rule": "participa",
   "value": 0
  },
  {
   "geo": "GBR",
   "time": "2026",
   "rule": "solo",
   "value": 0
  }
 ]
}